Kıdem ve ihbar tazminatının yasal dayanağı
Kıdem tazminatı: Temel yasal dayanak, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 120. maddesi uyarınca yürürlükte bırakılan 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesidir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun Geçici 6. maddesi, kıdem tazminatı fonuna ilişkin düzenleme yürürlüğe girinceye kadar kıdem tazminatı haklarının 1475 sayılı Kanun’un 14. maddesine göre saklı olduğunu belirtir.
İhbar tazminatı: Belirsiz süreli iş sözleşmelerinde bildirim süreleri ve bildirim şartına uyulmamasının sonuçları 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17. maddesinde düzenlenir.
Bu hükümler, her işten ayrılan kişinin otomatik olarak kıdem veya ihbar tazminatına hak kazandığı anlamına gelmez. Fesih nedeni, sözleşme türü, çalışma süresi ve olayın özellikleri değerlendirilmelidir.
Giydirilmiş brüt ücret neleri kapsar?
Kıdem tazminatı hesabında çıplak ücretin yanında, niteliğine göre süreklilik gösteren ve para ile ölçülebilen menfaatler de dikkate alınabilir. Örnekler:
- Düzenli nakdi yol ve yemek yardımları
- Düzenli ikramiye ve primlerin aylık karşılığı
- Yakacak, konut, giyecek veya benzeri düzenli menfaatler
- Ücret niteliğinde olan ve tazminat hesabına girmesi gereken diğer düzenli ödemeler
Her ödeme otomatik olarak hesaba eklenmez; ödemenin niteliği ve sürekliliği değerlendirilmelidir.
İhbar bildirim süreleri
4857 sayılı İş Kanunu’nun 17. maddesindeki genel bildirim süreleri şöyledir:
- 6 aydan az kıdem: 2 hafta
- 6 ay ile 1,5 yıl arası kıdem: 4 hafta
- 1,5 yıl ile 3 yıl arası kıdem: 6 hafta
- 3 yıldan fazla kıdem: 8 hafta
Bu süreler genel kuraldır. İş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi ve somut fesih koşulları ayrıca incelenmelidir.
Sıkça sorulan sorular
Kıdem tazminatının yasal dayanağı nedir?
Kıdem tazminatının temel yasal dayanağı, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 120. maddesiyle yürürlükte bırakılan 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesidir. 4857 sayılı Kanun’un Geçici 6. maddesi de kıdem tazminatı fonuna ilişkin düzenleme yürürlüğe girinceye kadar bu maddeye göre hakların saklı olduğunu belirtir.
İhbar tazminatının yasal dayanağı nedir?
Belirsiz süreli iş sözleşmelerinde bildirim süreleri ve bildirim şartına uyulmamasından doğan ihbar tazminatının temel düzenlemesi 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17. maddesidir. Hak kazanma durumu somut fesih koşullarına göre değerlendirilir.
Kıdem tazminatı tavanı hangi tarihe göre seçilir?
Hesaplamada, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihte geçerli olan kıdem tazminatı tavanı esas alınır. 01.07.2026–31.12.2026 dönemi için tavan 73.729,87 TL’dir. Önceki dönemlerde farklı tavan tutarları uygulanmıştır.
Kıdem tazminatından hangi kesintiler yapılır?
Mevzuattaki istisna kapsamında kıdem tazminatından gelir vergisi ve SGK primi kesilmez; damga vergisi kesintisi uygulanır. Somut ödeme ve istisna koşulları bordroda ayrıca kontrol edilmelidir.
İhbar tazminatının net tutarı neden gösterilmiyor?
İhbar tazminatından kesilecek gelir vergisi; ödeme dönemi, kümülatif gelir vergisi matrahı ve uygulanabilecek istisnalar gibi bordro bilgilerine bağlıdır. Bu bilgiler olmadan sabit bir oran kullanmak yanlış sonuç verebilir; bu nedenle araç ihbar tutarını brüt gösterir.
Sonuçlar bilgilendirme ve ön değerlendirme amacı taşır; hukuki görüş veya kesin bordro sonucu değildir. Tavan tutarları dönemler arasında değişebildiği için özellikle işten ayrılış tarihine ait resmî tavan kontrol edilmelidir.