Son Güncelleme Tarihi: 30 Mayıs 2026
Editör Notu: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. İşyerindeki TİS, iş sözleşmesi veya bordro uygulaması farklı sonuç doğurabilir.
Özet Kutusu
- Genel fazla mesai formülü saatlik ücret x 1,5 x mesai saatidir.
- TİS daha yüksek oran belirlemiş olabilir.
- Net tutar vergi dilimi ve yasal kesintilere göre değişebilir.
Fazla mesai hesabının temeli
Fazla mesai hesabı için önce çalışanın saatlik brüt ücreti bulunur. Genel uygulamada aylık brüt ücret 225 saate bölünür. Fazla çalışma ücreti ise en az yüzde 50 zamlı hesaplanır. Ancak işyerinde toplu iş sözleşmesi varsa daha avantajlı oranlar uygulanabilir. Bu nedenle hesaplamada kullanılan oran mutlaka bordro ve sözleşme ile karşılaştırılmalıdır.
Saatlik ücret nasıl bulunur?
Saatlik ücret, fazla mesai hesabının temelidir. Brüt maaş biliniyorsa formül basittir: brüt maaş / 225. Saatlik ücret bulunduktan sonra fazla mesai katsayısı uygulanır. Genel fazla mesai için katsayı 1,5 olarak kullanılır. Bayram, resmi tatil veya TİS kapsamındaki özel oranlarda katsayı değişebilir.
Net ve brüt farkı
İşçinin bordroda gördüğü brüt fazla mesai ile banka hesabına yatan net tutar aynı değildir. SGK, işsizlik sigortası, gelir vergisi ve damga vergisi gibi kesintiler neti etkiler. Ayrıca yıl içinde vergi dilimi değiştiğinde aynı brüt mesai farklı aylarda farklı net sonuç verebilir.
Karşılaştırma Tablosu
| Mesai Türü | Genel yaklaşım | Kontrol edilmesi gereken belge |
|---|---|---|
| Hafta içi fazla mesai | Saatlik ücret x 1,5 | Bordro ve İş Kanunu |
| Resmi tatil çalışması | Özel kurallara tabidir | İş sözleşmesi ve mevzuat |
| TİS kapsamı | Daha yüksek oran olabilir | Toplu iş sözleşmesi |
Örnek Hesaplama
- Brüt Maaş: Kullanıcının bordrosundaki brüt tutar
- Saatlik Ücret: Brüt Maaş / 225
- Fazla Mesai: Saatlik Ücret x 1,5
- Toplam Mesai: Fazla Mesai x Mesai Saati
İç link önerileri
Hızlı araç için fazla mesai hesaplama, brüt net dönüşüm için net brüt maaş, bayram çalışması için bayram mesaisi sayfası kullanılabilir.
Görsel önerileri
- Fazla mesai formül şeması
- Brüt net mesai kesinti grafiği
- Vergi dilimi etkisi infografiği
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
- SGK
- Gelir İdaresi Başkanlığı
Sonuç
Fazla mesai hesabında doğru sonuç için brüt ücret, saatlik ücret, mesai oranı ve vergi dilimi birlikte değerlendirilmelidir. En güvenli yöntem, hesaplama sonucunu bordro ile karşılaştırmaktır.